Ik heb door mijn werk als trainer/coach regelmatig te maken met het thema leiderschap. In het bedrijfsleven is het vertrouwd jargon geworden. Organisaties doen doelbewust aan leiderschapsontwikkeling, er worden talloze conferenties gehouden en seminars en survivalkampen aangeboden over leiderschap. Er zijn boekenkasten vol over geschreven en de ene goeroe heeft nog baanbrekender ideeën dan de andere over het onderwerp. Maar waar gaat het nou eigenlijk over? Waarom praten en schrijven we er zoveel over? Geen idee. Wel lijkt steeds duidelijk te worden dat de roep om leiderschap en nieuwe leiders in essentie gaat over een diep verlangen om een eeuwenlang patroon van afhankelijkheid, gehoorzaamheid, schuld en toestemming te doorbreken. Een leider zegt immers wat we moeten doen. En als niemand ons zegt wat we moeten doen, wat moeten we dan doen? Een antwoord is eigenlijk te simpel voor woorden, natuurlijk: wat we te doen hebben is zelf een leider zijn. We hoeven er niet naar op zoek, we hoeven er niet langer naar te luisteren. In de diepste aard van ons wezen zijn we natuurlijk allemaal een leider. We nemen beslissingen, dagelijks beïnvloeden we mensen om ons heen. Maar veel van ons natuurlijke leiderschap wordt ons al heel vroeg in ons leven ontnomen, ontraden, ontmoedigd, ontmanteld door ouders, opvoeders en gezagsdragers. Ik heb me er altijd over verbaasd waarom leiderschap geen vak op school is. Waarom daarmee wachten tot we vele jaren later een baan krijgen waarin het weer gelegitimeerd is om je leiderschapskwaliteiten te ontwikkelen, lees: opnieuw aan te leren. Waarom het alleen voorbehouden laten zijn aan mensen in posities die misschien wel helemaal geen leider kunnen of willen zijn?
Gisteren kreeg ik een heel leuk boekje in handen, net uitgegeven Je hebt geen titel nodig om een leider te zijn van de hand van Mark Sanborn, die al eerder het succesvolle De Fred Factor schreef. Het is een echte aanrader voor iedereen, niemand uitgezonderd, met of zonder werk, slecht- of goed betaald.
Sanborn laat zien dat echt leiderschap niets te maken heeft met wat je hebt gestudeerd of welke titel je hebt. Echte leiders hebben o.a. de volgende kenmerken: ze handelen doelbewust, ze hebben oog voor anderen en zijn gericht op het stimuleren van de ontwikkeling van anderen. Wat zijn volgens Sanborn de kerneigenschappen van leiders met of zonder titel?
- Zij geloven dat ze hun leven en carrière positief kunnen vormgeven;
- Zij zijn in staat om te leiden doordat ze in relatie zijn met mensen, niet doordat ze hen onder controle hebben;
- zij verkiezen samenwerken boven aansturen;
- zij motiveren ander om een bijdrage te leveren, in plaats van hen te commanderen;
- zij krijgen anderen zover om hen te volgen uit respect en betrokkenheid in plaats van uit angstig en chefs onderdanigheid.
Sanborn heeft ook nog wel iets aardigs te zeggen over de leiderschapstest: van leiders wordt nogal eens beweerd dat ze – of ze nu gekwalificeerd zijn nog niet – als leider geboren worden, maar dat is een fabeltje. Ze leren hoe ze moeten leiden. De werkelijke leiderschapstest is: als je nu eens niet de kwalificatie op de bevoegdheid had om anderen te belonen of de straffen zou je hen er dan nog steeds toe kunnen brengen om jou te volgen? Kijk voor de aardigheid eens naar dit nog immer actuele fimpje van Van Kooten en De Bie over het Nieuwe Leiderschap.
Tot slot nog dit. Het boek van Mark Sanborn gaat in tegenstelling tot de vele boeken over leiderschap met de grote L, juist over eenvoudige zaken. Of je nu kantoorbeambte bent of accountant, manager of winkelbediende of kleine zelfstandige. Het gaat over de kleine dingen die ieder van ons, elke dag, kan doen om een positieve invloed uit te oefenen op onze klanten, onze collega’s, onze vrienden, en onze leefgemeenschap. Je streeft ernaar om te leiden als je:
- je leven in eigen hand wilt nemen;
- je organisatie wilt verbeteren;
- nieuwe kansen wilt grijpen;
- je klanten nog beter van dienst wilt zijn;
- anderen wilt motiveren om het beste uit zichzelf te halen;
- problemen wilt oplossen,
- wilt bijdragen aan de vooruitgang van anderen;
- de wereld in klein beetje wilt verbeteren
En je hebt er geen titel voor nodig!
ISBN nr. 978-90-202-0292-2
